Avrupa Birliği’nin Yapay Zeka Yasası’nda (AI Act) yer alan şeffaflık kuralları 2 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Bu tarihten itibaren AB sınırları içinde faaliyet gösteren şirketler, yapay zekâ ile ürettikleri metin, görsel, video ve ses içeriklerini açıkça etiketlemek zorunda.
İçindekiler
Yeni Kurallar Neyi Kapsıyor?
Düzenleme sadece deepfake videoları değil, yapay zekâ tarafından üretilen ya da önemli ölçüde değiştirilen tüm içerik türlerini kapsıyor. Şirketler bunun için dijital filigran (watermark) veya makine tarafından okunabilir meta veri işaretleri kullanabilecek.
Kurallar dört ana başlıkta topluyor:
- Chatbot ve yapay zekâ ajanları, kullanıcıya bir insanla değil yapay zekâyla konuştuğunu açıkça bildirmek zorunda.
- Deepfake içerikler, yapay olarak üretildiği belirtilmeden paylaşılamayacak.
- İnsan denetiminden geçmemiş haber metinleri, yani kamu yararını ilgilendiren bir konuda tamamen yapay zekâ tarafından yazılmış ve hiçbir editör kontrolünden geçmemiş metinler, bunun belirtilmesini gerektiriyor.
- Duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma yapan sistemlerle karşılaşan kişiler de bu konuda bilgilendirilecek.
Yazım denetimi gibi standart düzeltmeler bu kapsamın dışında tutuluyor.
Etiketleme Zorunluluğu Kimleri Bağlıyor?
Kurallar yalnızca profesyonel amaçla üretilen içerikleri kapsıyor. Yapay zekâyı tamamen kişisel amaçla kullanan bireyler bu zorunluluğun dışında tutuluyor. Yani arkadaşınıza göndermek için ürettiğiniz bir görsel için etiket zorunluluğunuz yok, ama bir şirketin ürettiği ya da yayınladığı içerik için bu kural geçerli.
İstisnalar Neler?
Sanatsal, yaratıcı, hicivli veya kurgusal çalışmalara çeşitli muafiyetler tanınıyor. Yani bir yapay zekâ ile üretilmiş kısa film, karikatür ya da mizah içeriği bu kuralın dışında kalabiliyor.
Geçiş Süresi Ne Kadar?
2 Ağustos 2026’dan önce piyasaya sürülmüş yapay zekâ sistemlerine, içeriklerin işaretlenmesi ve tespit edilebilir olmasına yönelik teknik yükümlülükleri tamamlamaları için 2 Aralık 2026‘ya kadar süre tanınıyor. Bu tarihten sonra AB Komisyonu ve üye ülkelerin piyasa gözetim otoriteleri, denetim ve yaptırım yetkilerini fiilen kullanmaya başlayacak. Kurallara uymayan şirketleri yüksek miktarda para cezaları bekliyor.
Şirketler Şimdiden Ne Yapıyor?
Büyük teknoloji şirketleri düzenlemeye hazırlık olarak kendi etiketleme sistemlerini zaten devreye soktu:
- TikTok, içerik üreticilerinden uzun süredir yapay zekâ ile üretilen görsel, ses ve videoları etiketlemelerini istiyor. Şirket bugüne kadar üç milyardan fazla içeriği bu şekilde işaretlediğini açıkladı.
- Meta, Instagram ve Facebook’ta yapay zekâ ile üretilen paylaşımlar için ayrı bir bilgi etiketi kullanıyor.
- Google, AB’nin gönüllü davranış kurallarını imzalayıp Nvidia, OpenAI ve Apple ile birlikte dijital içerik etiketleme teknolojileri üzerinde çalıştığını duyurdu.
Herkes düzenlemeden memnun değil. Google’ın hukuk müşavirlerinden biri, içeriklerin üst üste binen yapay zekâ etiketleri ve hukuki uyarılarla dolmasının kullanıcıların ihtiyaç duyduğu bağlamı anlamasını zorlaştırabileceğini söyledi. Uluslararası Gizlilik Uzmanları Birliği’nden Ashley Casovan ise uygulamanın kolay olmayacağını kabul etmekle birlikte, benzer endişelerin geçmişte başka düzenlemeler için de dile getirildiğini ve zamanla aşıldığını hatırlattı.
Bu Değişiklik Kullanıcıları Nasıl Etkileyecek?
Düzenlemenin odağında şirketler olsa da bu kuralların yansımalarını kullanıcı olarak da göreceğiz. Kullandığımız sohbet botlarından sosyal medyada karşılaştığımız görsellere kadar birçok yerde artık daha net etiketler görmeye başlayacağız. Kısacası hangi içeriğin gerçek, hangisinin yapay zekâ ürünü olduğunu ayırt etmek, en azından AB sınırları içinde eskisinden çok daha kolay hale gelecek.
